Strony świata w mieszkaniu: które pokoje od wschodu, zachodu i południa

Mieszkanie od strony zachodniej wybierają osoby, które wracają z pracy po południu i chcą wtedy mieć słońce w domu. Latem salon od zachodu jest jasny do ok. 20:00, wiosną i jesienią do zmierzchu. To duży plus, jeśli rano Cię nie ma.

Są też trzy minusy, o których warto wiedzieć przed zakupem:

• Przegrzewanie latem. Słońce od zachodu świeci w najcieplejszej porze dnia, gdy powietrze i ściany są już nagrzane. Niskie promienie wpadają głęboko i nagrzewają podłogę i meble. Bez rolet zewnętrznych, markizy albo żaluzji w pokoju od zachodu wieczorem bywa duszno, a nocą trudno go wychłodzić.
• Odblaski na ekranie. Niskie słońce świeci prosto w pokój, więc telewizor na ścianie naprzeciw okna od zachodu będzie wieczorem trudny do oglądania. Lepiej ustawić ekran na ścianie prostopadłej do okna.
• Sypialnia od zachodu jest wieczorem najcieplejszym pokojem w mieszkaniu, czyli dokładnie wtedy, gdy kładziesz się spać.

Zimą zachód daje mało: ok. 2 godzin słońca wczesnym popołudniem. Zachodnie mieszkanie w grudniu jest więc ciemniejsze od południowego, ale nie od wschodniego, bo to dwa kierunki o tej samej liczbie godzin, tylko o innej porze.

Okna od wschodu mają słońce rano. Latem od 5:00, więc bez zasłon zaciemniających obudzi Cię ono wcześniej niż budzik. Wiosną i jesienią od świtu do ok. 11:00, zimą przez ok. 2 godziny przed południem.

Plusy mieszkania od wschodu:

• poranne słońce w kuchni i sypialni, gdy z nich korzystasz;
• chłodniejsze popołudnia i wieczory latem, bo słońce zagląda tylko rano, gdy powietrze jest jeszcze chłodne;
• brak odblasków na telewizorze wieczorem.

Minus jest jeden, ale istotny: po południu i wieczorem, czyli wtedy, gdy większość osób jest w domu, w pokojach od wschodu jest tylko światło rozproszone. Zimą mieszkanie od wschodu po 11:00 nie ma już słońca.

Okna na wschód czy zachód? To pytanie o rytm dnia. Jeśli pracujesz z domu albo jesz śniadania w domu, wybierz wschód. Jeśli wracasz po 17:00 i chcesz słońca w salonie, wybierz zachód, ale zaplanuj osłony przeciwsłoneczne.

Mieszkanie od strony południowej ma najwięcej słońca przez większą część roku. Zimą to ogromna zaleta: słońce stoi nisko, wpada głęboko i daje światło przez prawie cały krótki dzień. Wiosną i jesienią okno południowe ma słońce od rana do późnego popołudnia.

Wady też są:

• Latem słońce w południe świeci mocno, choć płytko. Bez rolet albo okapu w postaci balkonu piętro wyżej pokój i tak się nagrzewa, zwłaszcza przy dużych przeszkleniach.
• Monitor i telewizor trzeba ustawić bokiem do okna, bo słońce jest w pokoju przez większą część dnia.
• Meble i podłoga blakną szybciej tam, gdzie słońce pada codziennie.

Balkon od południa działa jak daszek: latem, gdy słońce stoi wysoko, zacienia okno pod sobą, a zimą przepuszcza niskie promienie. To jeden z powodów, dla których południe jest wygodną stroną świata dla salonu.

Mieszkanie od północy przez większą część roku nie ma bezpośredniego słońca. Latem słońce zagląda tylko wcześnie rano i wieczorem, nisko i pod ostrym kątem, więc plama światła jest wąska i krótka.

To nie musi być wada. Światło od północy jest równe i rozproszone, nie zmienia się w ciągu dnia i nie oślepia. Dlatego od północy dobrze sprawdzają się gabinet, pracownia, garderoba, łazienka z oknem i kuchnia, w której gotujesz wieczorem. Pokój od północy latem się nie przegrzewa.

Kłopot zaczyna się wtedy, gdy na północ wychodzą wszystkie okna mieszkania. Takie mieszkanie jest zimą ciemne przez cały dzień, a w pokojach potrzebujesz więcej sztucznego światła i cieplejszej barwy. Warto też wiedzieć, że przepisy budowlane stawiają wymagania co do czasu nasłonecznienia pokojów mieszkalnych. Szczegóły znajdziesz w artykule o tym, jaki jest wymagany czas nasłonecznienia.

Mieszkanie z oknami na dwie strony świata ma najwięcej możliwości, bo różne pokoje dostają słońce o różnych porach. Kilka typowych układów:

• Mieszkanie południowo-wschodnie. Słońce od świtu do późnego popołudnia. Sypialnia i kuchnia od wschodu, salon od południa. Wieczorem pokoje są już w cieniu, więc latem łatwiej je wychłodzić. Dla wielu osób to najwygodniejszy układ.
• Mieszkanie południowo-zachodnie. Najwięcej słońca w ciągu dnia i wieczorem. Jasne, ale latem najcieplejsze. Sypialnię lepiej mieć wtedy od tej strony, która nagrzewa się mniej.
• Wschód i zachód (przelotowe). Słońce rano z jednej strony, po południu z drugiej. Dobre przewietrzanie na przestrzał i wybór: sypialnia od wschodu, salon od zachodu.
• Wystawa okien północ-zachód. Rano bez słońca, po południu i wieczorem od zachodu. Pokoje od północy zostaw na gabinet, łazienkę i sypialnię, która latem pozostanie chłodna. Salon ustaw od zachodu.
• Północ i wschód. Słońce tylko rano. Mieszkanie chłodne i spokojne, ale zimą ciemne po południu.

W mieszkaniu narożnym ważne jest też, które pokoje mają okna na dwie strony. Salon z oknami na południe i zachód ma słońce prawie przez cały dzień.

Salon. Najczęściej południe albo zachód, bo w salonie spędzasz popołudnia i wieczory. Przy zachodzie zaplanuj osłony przeciwsłoneczne i telewizor na ścianie prostopadłej do okna. Jeśli właśnie ustawiasz meble, zaprojektuj salon od razu z oknami na właściwych ścianach.

Sypialnia. Jaka strona świata na sypialnię? Najczęściej wschód: słońce rano pomaga się obudzić, a wieczorem pokój jest chłodny. Jeśli wolisz długo spać, wybierz północ, bo latem sypialnia od północy nie nagrzewa się wcale. Sypialnia od zachodu jest wieczorem najcieplejsza, więc sprawdzi się tylko z dobrymi roletami zewnętrznymi. Gdy znasz już kierunek okna, zaprojektuj sypialnię tak, żeby łóżko nie stało w pełnym słońcu.

Kuchnia. Wschód albo północ. Rano przy śniadaniu słońce, a gotowanie wieczorem w chłodniejszym pomieszczeniu. Kuchnia od zachodu latem nagrzewa się podwójnie: od słońca i od piekarnika.

Pokój dziecka. Wschód albo południe. Dziecko bawi się w pokoju w ciągu dnia, a wieczorem, gdy zasypia, pokój jest już chłodniejszy. Od zachodu trudniej uśpić małe dziecko latem, bo słońce świeci do ok. 20:00.

Gabinet i home office. Północ albo wschód, jeśli pracujesz po południu. Równe światło bez słońca na monitorze. Biurko ustaw bokiem do okna, a nie tyłem.

Łazienka i garderoba. Jeśli mają okno, północ jest w porządku. Garderoba od południa albo zachodu to szybciej blaknące ubrania.

Na balkonie siedzisz najczęściej po pracy i w weekendy, więc liczy się popołudnie i wieczór.

• Balkon od zachodu ma słońce po południu i wieczorem. Najlepszy na kolację na zewnątrz, latem bez parasola bywa za gorąco.
• Balkon od południa ma słońce prawie cały dzień. Dobry dla roślin, które lubią słońce, latem w środku dnia trudny do wytrzymania.
• Balkon od wschodu ma słońce rano. Kawa na balkonie tak, popołudnie w cieniu.
• Balkon od północy jest przez większą część roku w cieniu, latem przyjemnie chłodny.

Pamiętaj, że balkon to też daszek dla okna piętro niżej i dla Twojego okna, jeśli nad nim jest balkon sąsiada. Głęboki balkon nad oknem zabiera część słońca z pokoju, szczególnie latem.

Najlepsza ekspozycja okien w mieszkaniu zależy od tego, jak żyjesz. Zamiast szukać jednej odpowiedzi, odpowiedz sobie na kilka pytań:

Słoneczne mieszkanie to zwykle takie, w którym strony świata pasują do pokoi. Mieszkanie południowo-wschodnie albo z salonem od zachodu i sypialnią od wschodu zadowoli większość osób.

Przy zakupie z rynku pierwotnego nie zobaczysz słońca w pokoju na własne oczy, bo budynek jeszcze nie stoi. Sprawdź to na dokumentach:

1. Kierunek północy na rzucie. Rzut mieszkania w prospekcie zwykle ma strzałkę północy albo różę wiatrów. Jeśli jej nie ma, poproś o plan zagospodarowania terenu.
2. Które pokoje wychodzą na którą stronę. Nie „mieszkanie od południa”, tylko: salon na południe, sypialnia na wschód, kuchnia bez okna.
3. Sąsiednie budynki. Zapytaj o plan zagospodarowania i o to, co powstanie na sąsiednich działkach. Blok kilkanaście metrów od okna może zabrać większość słońca.
4. Piętro. Na niskich kondygnacjach sąsiednie budynki i drzewa zasłaniają więcej. Ten sam rzut na parterze i na ostatnim piętrze to dwa różne mieszkania.
5. Balkon nad oknem. Głęboki balkon sąsiada nad Twoim oknem zmniejsza ilość słońca latem.
6. Osłony przeciwsłoneczne. Przy oknach od zachodu i południa zapytaj, czy przewidziano miejsce na rolety zewnętrzne. Dołożenie ich później bywa trudne.

Kierunek okien możesz od razu sprawdzić na rzucie w PlanM. Sąsiednie budynki, drzewa i piętro musisz ocenić sam, na planie zagospodarowania i na miejscu, bo PlanM ich nie uwzględnia.

Funkcja „Światło dzienne” w PlanM pokazuje na rzucie 2D, przez które okna wpada słońce o wybranej porze i jak daleko sięga w głąb pokoju.

1. Narysuj albo wgraj rzut. Wpisz wymiary pokoi albo odrysuj ściany z planu od dewelopera, a potem dodaj okna i drzwi balkonowe.
2. Ustaw północ i lokalizację. W panelu „Światło dzienne” wpisz kierunek północy w stopniach albo kliknij „Ustaw na planie” i wskaż go na rzucie. Wybierz lokalizację: Warszawę, Kraków, Gdańsk albo własne współrzędne.
3. Wybierz dzień i godzinę. Suwak działa od 5:00 do 22:00, są też skróty 8:00, 12:00, 16:00 i 20:00. Sprawdź na przykład 21 czerwca o 19:00 i 21 grudnia o 12:00.
4. Obejrzyj plamy słońca. PlanM rysuje na podłodze każdego pokoju plamę światła z okna. Od razu widać, gdzie stanie łóżko w pełnym słońcu, a gdzie telewizor dostanie odblask.

Analiza jest za darmo po zalogowaniu na darmowe konto. Wynik jest orientacyjny: PlanM nie uwzględnia sąsiednich budynków, drzew, pogody ani piętra i nie sumuje godzin słońca w pokoju. Pokazuje kierunek bezpośredniego światła w wybranej chwili. Ten sam rzut posłuży Ci potem jako projekt mieszkania online z meblami, przejściami i kosztorysem.