Oświetlenie mieszkania: jak zaplanować światło w każdym pokoju

Barwę światła podaje się w kelwinach (K). Im niższa liczba, tym światło cieplejsze i bardziej żółte. Im wyższa, tym chłodniejsze i bardziej niebieskie.

Zasada praktyczna: im bliżej 2700 K, tym bardziej „domowo”. Powyżej 4000 K pokój zaczyna przypominać biuro.

Drugi parametr, na który warto patrzeć na opakowaniu, to współczynnik oddawania barw (CRI albo Ra). Przy wartości 80 kolory wyglądają poprawnie. Przy lustrze w łazience, nad blatem kuchennym i w garderobie lepiej wybrać 90 lub więcej, bo tam oceniasz kolor skóry, jedzenia i ubrań.

Jeśli nie możesz się zdecydować, wybierz w salonie i sypialni źródła ściemnialne albo z regulacją barwy. Wieczorem zejdziesz do 2700 K, a w pochmurny dzień ustawisz chłodniejsze światło.

Przedpokój. Światło ogólne jasne i równe, żeby widzieć zawartość szafy na kurtki. Przy lustrze dodaj światło z boku albo z przodu, nie tylko z góry. W długim korytarzu lepiej sprawdzają się dwa lub trzy punkty niż jeden, a włączniki przy obu końcach.

Salon. Tu warstwy są najważniejsze. Plafon albo oprawy w suficie, lampa do czytania przy fotelu, kinkiety lub taśma LED za telewizorem. Za ekranem przyda się słabe, ciepłe światło, które zmniejsza kontrast między jasnym obrazem a ciemną ścianą.

Kuchnia i jadalnia. Nad blatem światło zadaniowe pod szafkami wiszącymi, neutralne, 3500–4000 K. Lampę nad stołem zwykle wiesza się 65–75 cm nad blatem. Szerokość lampy albo rzędu lamp to orientacyjnie połowa do dwóch trzecich długości stołu. Jak rozplanować strefy w otwartej kuchni, opisujemy w poradniku o salonie z aneksem kuchennym.

Sypialnia. Ciepłe światło ogólne i lampki nocne po obu stronach łóżka. Włącznik światła ogólnego warto zdublować przy łóżku, żeby nie wstawać po ciemku. Nad szafą albo w garderobie przyda się światło z dobrym oddawaniem barw. Jeśli dopiero zaczynasz projekt sypialni, ustal najpierw miejsce łóżka, bo od niego zależą kinkiety i włączniki.

Łazienka. Oświetlenie lustra po obu stronach, na wysokości oczu, żeby na twarzy nie było cieni. Oprawy w strefie prysznica i wanny muszą mieć odpowiednią szczelność, a to dobiera elektryk. Więcej o układzie małej łazienki znajdziesz w poradniku o małej łazience w bloku.

Gabinet i pokój dziecka. Lampka na biurku po stronie przeciwnej do ręki, którą piszesz: dla praworęcznych po lewej. Światło ogólne neutralne, a przy łóżku dziecka słaba, ciepła lampka nocna.

Wysokości montażu to wiedza ogólna i przyzwyczajenia wykonawców, a nie wymóg. Typowe wartości:

Najważniejsza zasada brzmi jednak inaczej: najpierw meble, potem elektryka. Gniazdko zaplanowane za szafą jest bezużyteczne, a włącznik schowany za otwartym skrzydłem drzwi irytuje każdego dnia. Dlatego punkty świetlne, włączniki i gniazda rozmieszczaj dopiero wtedy, gdy wiesz, gdzie staną łóżko, sofa, biurko i stół.

Kilka pytań, które warto zadać sobie przy każdym pokoju:

• Skąd wchodzę i gdzie szukam włącznika? Włącznik powinien być po stronie klamki, a nie za skrzydłem drzwi.
• Czy w pokoju z dwojgiem drzwi da się zgasić światło przy każdym z nich?
• Gdzie będzie lampa do czytania i czy obok jest gniazdko?
• Czy nad stołem jest punkt na lampę, jeśli stół nie stoi na środku pokoju?

Najtańsze światło wpada przez okno. To, jak wykorzystasz je w ciągu dnia, zależy od strony świata i od mebli przy oknie.

• Okna od południa dają najwięcej słońca przez cały dzień. Dobre miejsce na stół, rośliny i fotel do czytania. Ekran telewizora lepiej ustawić bokiem do okna.
• Okna od wschodu dają słońce rano. Dobre dla sypialni i kuchni, w których zaczynasz dzień.
• Okna od zachodu dają słońce po południu i wieczorem. Kanapa naprzeciw takiego okna oznacza odblaski na telewizorze.
• Okna od północy dają równe, rozproszone światło bez ostrego słońca. Dobre do pracy przy biurku, ale pokój wymaga cieplejszego światła sztucznego.

Na darmowym koncie PlanM ma symulację światła dziennego. Ustawiasz datę i godzinę (są skróty 8:00, 12:00, 16:00 i 20:00), kierunek północy na planie i lokalizację: współrzędne albo Warszawę, Kraków lub Gdańsk. Dzięki temu widzisz, jak słońce wpada do pokoju o różnych porach dnia i roku. To symulacja, a nie ocena. PlanM nie mówi, czy światła jest „wystarczająco”, i nie sprawdza doświetlenia według przepisów. Pokazuje, jak słońce przesuwa się po pokoju, a decyzję, gdzie postawić biurko, podejmujesz sam. Jak sprawdzić nasłonecznienie mieszkania krok po kroku, opisujemy osobno. Ile słońca muszą mieć pokoje według przepisów, czyli wymagany czas nasłonecznienia, wyjaśnia poradnik o warunkach technicznych.

PlanM zwraca uwagę na jedną rzecz związaną z oknami: wysoki mebel stojący bliżej niż 40 cm od okna i zasłaniający co najmniej 25% jego szerokości jest zgłaszany w analizie układu. Regał przy oknie zabiera światło całemu pokojowi, nawet jeśli wygląda na dobrze dopasowany.

W PlanM punkty świetlne nanosisz na rzut tak samo jak meble. W grupie instalacji i elementów stałych znajdziesz punkt oświetleniowy na suficie, kinkiet i włącznik światła, a obok nich gniazdko 230 V, gniazdo TV i LAN. Instalacje są bezpłatne i działają bez konta.

1. Narysuj pokój i ustaw meble. Wpisz wymiary albo odrysuj ściany z wgranego planu, a potem ustaw łóżko, sofę, stół i szafy w prawdziwych wymiarach.
2. Dodaj punkty świetlne. Punkt na suficie nad stołem, kinkiety przy łóżku, włączniki przy drzwiach po stronie klamki.
3. Sprawdź dostęp. Analiza układu zgłasza, gdy mebel zasłania gniazdko albo inny element instalacji. Przed gniazdkiem PlanM przyjmuje wolne pole 20 × 20 cm, przed włącznikiem 15 × 15 cm.
4. Obejrzyj pokój w 3D. Wizualizacja pokoju w trybie Prezentacji pokazuje wnętrze ze światłem dziennym i lampami dobranymi automatycznie. Te lampy są tylko elementem obrazu, a nie Twoimi punktami z planu, więc traktuj widok 3D jako podgląd nastroju, a nie projekt oświetlenia.
5. Pokaż plan elektrykowi. Projekt udostępnisz linkiem za darmo. Odbiorca otworzy go bez konta i zobaczy, gdzie mają być punkty.

PlanM nie liczy natężenia światła, nie dobiera opraw i nie zastępuje projektu instalacji elektrycznej. Pomaga natomiast uniknąć najdroższego błędu: punktu w złym miejscu, który wychodzi na jaw dopiero po wstawieniu mebli.

• Jeden plafon na środku pokoju. Daje płaskie światło, a przy blacie, biurku i lustrze stoisz we własnym cieniu. Dodaj światło zadaniowe.
• Punkt nad stołem, którego nie ma nad stołem. Stół przesunięty o metr od środka pokoju zostaje z lampą wiszącą nad przejściem. Zaplanuj punkt po ustawieniu stołu.
• Włącznik za skrzydłem drzwi. Montuj go po stronie klamki, 15–20 cm od ościeżnicy.
• Zimne światło w sypialni. Barwa powyżej 4000 K wieczorem nie sprzyja wyciszeniu. W sypialni wybierz 2700–3000 K.
• Brak gniazdka przy łóżku i fotelu. Lampka nocna i lampa do czytania potrzebują zasilania tam, gdzie stoją, a nie po drugiej stronie pokoju.
• Regał zasłaniający okno. Wysoki mebel przy oknie zabiera światło dzienne. PlanM zgłasza mebel bliżej niż 40 cm od okna, jeśli zasłania co najmniej ćwierć jego szerokości.