Kwiaty na balkon słoneczny: dobór roślin do strony świata i godzin słońca

W opisach roślin spotkasz trzy określenia ekspozycji. Słońce to zwykle co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła dziennie, półcień to ok. 3–6 godzin, a cień to mniej niż 3 godziny. Zestaw je z tabelą powyżej, a dobór zawęzi się sam.

Przy zakupie patrz na etykietę: pełne słońce, półcień albo cień. To pewniejsza wskazówka niż nazwa „kwiaty balkonowe”, bo w tej grupie są rośliny o bardzo różnych potrzebach.

Balkon od południa ma najwięcej światła, ale też najtrudniejsze warunki. Latem donice nagrzewają się, ziemia wysycha w jeden dzień, a na wysokich piętrach dochodzi wiatr. Dlatego „kwiat na słoneczny balkon” to przede wszystkim roślina, która znosi upał i krótkie przesuszenie.

Wytrzymałe kwiaty na słoneczny balkon:

• Pelargonia rabatowa i bluszczolistna. Klasyka balkonów w Polsce. Lubi słońce, znosi krótkie przesuszenie lepiej niż większość roślin jednorocznych.
• Portulaka. Mięsiste liście magazynują wodę, kwiaty otwierają się w pełnym słońcu. Dobra do płytkich skrzynek.
• Gazania i lantana. Rośliny ciepłolubne, kwitną najobficiej przy wielu godzinach słońca.
• Werbena i uczep (bidens). Długo kwitną, dobrze wyglądają w mieszanych skrzynkach.
• Lawenda, rozmaryn, tymianek. Lubią słońce i przepuszczalne podłoże, nie znoszą stojącej wody.

Kwiaty balkonowe zwisające lubiące słońce: surfinia (petunia zwisająca), pelargonia bluszczolistna, werbena zwisająca, kalibrachoa, uczep. Surfinie i kalibrachoa potrzebują dużo wody i regularnego nawożenia, więc w upał podlewa się je codziennie, czasem dwa razy dziennie.

Jeśli szukasz roślin na bardzo słoneczny balkon, na który nie masz czasu, wybierz portulakę, pelargonie i zioła śródziemnomorskie. Surfinie dają najwięcej koloru, ale wymagają najwięcej pracy.

Białe kwiaty na balkon południowy (biała pelargonia, biała surfinia, biała werbena) dobrze widać wieczorem, gdy balkon jest już w cieniu.

Balkon od zachodu dostaje słońce po południu i wieczorem, latem nawet do ok. 20:00. To słońce jest mocne, bo trafia na balkon nagrzany przez cały dzień. Wiele roślin z listy południowej poradzi sobie i tutaj: pelargonie, surfinie, werbena, aksamitki, nasturcja.

Dwie praktyczne uwagi. Po pierwsze, rano balkon zachodni jest w cieniu, więc podlewaj wieczorem, gdy słońce zejdzie, albo wcześnie rano. Po drugie, popołudniowy upał bywa ostrzejszy niż poranne słońce na wschodzie, więc rośliny z etykietą „półcień” (fuksja, begonia) stawiaj z tyłu balkonu, bliżej ściany.

Balkon zachodni to też dobre miejsce na pnącza, które osłonią przed niskim, oślepiającym słońcem wieczorem.

Balkon od wschodu ma słońce rano, latem od świtu do ok. południa, a po południu cień. Poranne słońce jest łagodniejsze, a ziemia wysycha wolniej. To dobre warunki dla roślin półcienia, które na południu by się przypaliły.

Sprawdzą się tu begonie, fuksje, lobelia, bakopa, niecierpek nowogwinejski i hortensja w dużej donicy. Pelargonie też zakwitną, choć słabiej niż na południu. Zioła takie jak mięta i pietruszka dobrze znoszą kilka godzin porannego słońca.

Zimą balkon wschodni ma słońce tylko przez ok. 2 godziny przed południem, więc rośliny całoroczne wybieraj odporne na mróz i cień.

Balkon od północy latem dostaje słońce tylko wcześnie rano i późnym wieczorem, nisko i pod ostrym kątem. Wiosną, jesienią i zimą bezpośredniego słońca nie ma wcale. Nie znaczy to, że balkon będzie pusty, ale wybierasz rośliny cienia, a nie te z etykietą „pełne słońce”.

Na balkon północny pasują:

• Niecierpek (zwykły i nowogwinejski), begonia bulwiasta i fuksja. Kwitną w cieniu i półcieniu.
• Funkia (hosta), żurawka, paprocie. Rośliny liściaste, ozdobne przez cały sezon.
• Bluszcz pospolity. Zimozielone pnącze, które w cieniu rośnie lepiej niż w pełnym słońcu.
• Krzewy na balkon północny: hortensja, bukszpan, cis w dużej donicy.

Balkon północny ma jedną zaletę: ziemia wysycha wolniej, więc podlewasz rzadziej niż na południu. Uważaj jednak na przelanie, bo w cieniu woda długo stoi w donicy.

Pnącza na balkonie dają cień, osłonę od sąsiadów i dużo zieleni na małej powierzchni. Potrzebują podpory: kratki, siatki albo linek rozpiętych od donicy do balustrady lub sufitu balkonu. Zanim coś przykręcisz do elewacji, sprawdź regulamin wspólnoty lub spółdzielni.

Pnącza jednoroczne wysiewasz albo sadzisz wiosną, a jesienią usuwasz. Szybko rosną i nie musisz się martwić zimowaniem, dlatego najczęściej wybiera się je do bloku.

• Wilec (powój) na słoneczny balkon, kwiaty otwierają się rano.
• Groszek pachnący, pachnące kwiaty, lubi słońce i chłodniejsze noce.
• Nasturcja pnąca, znosi słońce i ubogie podłoże.
• Czarnooka zuzanna (tunbergia), ciepłolubna, na balkon południowy lub zachodni.
• Fasola wielokwiatowa, szybka i gęsta osłona na lato.

Pnącza wieloletnie na balkon wymagają dużej donicy (od ok. 40 cm głębokości i szerokości) i ochrony korzeni przed mrozem. Donica w ziemi ogrodowej jest chroniona przez glebę, donica na balkonie przemarza z każdej strony.

• Powojnik (clematis), kwitnie na słońcu, ale lubi zacienioną donicę i korzenie.
• Bluszcz pospolity, zimozielony, na stronę północną i wschodnią.
• Wiciokrzew, pachnące kwiaty, słońce lub półcień.
• Winobluszcz, gęste pnącze, jesienią czerwone liście. Rośnie bardzo silnie, więc wybieraj go tylko na duży balkon albo taras.

Jakie pnącza wieloletnie na balkon w bloku? Najbezpieczniej powojnik i bluszcz w dużej, ocieplonej donicy. Gęste pnącze na balkon na jeden sezon szybciej dadzą fasola i wilec.

Krzew na balkonie daje strukturę na cały rok, ale potrzebuje więcej miejsca i ziemi niż kwiaty jednoroczne. Duże rośliny na balkon sadź w donicach o pojemności kilkudziesięciu litrów, z otworem odpływowym i warstwą drenażu.

Na słoneczny balkon: lawenda, berberys, pięciornik krzewiasty, sosna górska karłowa, jałowiec, trawy ozdobne (rozplenica, kostrzewa). Oleander i drzewko oliwne lubią słońce, ale nie zimują na balkonie w Polsce: na zimę trzeba je przenieść do jasnego, chłodnego pomieszczenia.

Na balkon wschodni i północny: hortensja, bukszpan, cis, różanecznik w kwaśnym podłożu.

Całoroczne drzewko na balkon to najczęściej iglak w donicy (sosna górska, jałowiec, cis) albo bukszpan formowany w kulę. Zimą iglaki w donicach trzeba podlewać w dni bez mrozu, bo zimozielone liście wciąż odparowują wodę.

Rośliny całoroczne do donicy muszą znieść mróz w pojemniku, a to trudniejsze niż zima w gruncie. Korzenie w donicy przemarzają szybciej, dlatego wybieraj gatunki wyraźnie mrozoodporne i większe donice.

Sprawdzone rośliny do donic na taras całoroczne:

• Iglaki: sosna górska, jałowiec, cis, żywotnik (tuja) w odmianach karłowych.
• Krzewy zimozielone: bukszpan, ostrokrzew, wiecznie zielone odmiany trzmieliny.
• Trawy ozdobne: kostrzewa sina, turzyca, rozplenica. Suche kłosy zostaw na zimę i przytnij wiosną.
• Byliny: żurawka, funkia, rozchodnik. Zimą zamierają nad ziemią i odrastają wiosną.

Kilka zasad zimowania: donice ustaw bliżej ściany i odsuń od zimnej posadzki (podstawki, deski, styropian), owiń je jutą albo matą kokosową, a korzenie przykryj korą. Ceramika bez mrozoodporności może popękać, więc na zimę lepsze są donice z tworzywa, włókna szklanego albo grubej ceramiki mrozoodpornej.

Kwiaty na taras całoroczne w ścisłym sensie nie istnieją: kwitną sezonowo. Całoroczny efekt daje zieleń iglaków, bukszpanu i traw, a kolor dodajesz w sezonie kwiatami jednorocznymi.

Taras zwykle ma więcej słońca niż balkon tej samej strony świata. Nie ma nad sobą płyty kolejnego piętra ani ścian bocznych loggii, więc słońce dociera na całą powierzchnię, także latem w południe, gdy stoi wysoko. Taras na dachu albo na ostatnim piętrze jest też bardziej narażony na wiatr i upał.

Na taras możesz wstawić większe donice, a więc i większe rośliny: krzewy, małe drzewka, duże kępy traw. Duże donice wolniej wysychają i lepiej chronią korzenie zimą. Na słoneczny taras pasują te same kwiaty co na balkon południowy, plus rośliny zbyt duże do skrzynki: oleander, lawenda w dużych donicach, trawy ozdobne.

Balkon w bloku ma ograniczenia: nośność płyty, regulamin wspólnoty (skrzynki po zewnętrznej stronie balustrady, mocowanie pnączy), sąsiad pod spodem, na którego kapie woda. Skrzynki wieszaj po wewnętrznej stronie balustrady, a pod donice stawiaj podstawki.

Na wysokich piętrach wiatr wysusza ziemię i liście szybciej niż słońce. Delikatne kwiaty o dużych płatkach (surfinie, begonie o dużych kwiatach) szybko się niszczą, a wysokie rośliny w lekkich donicach się przewracają.

Na wietrzny balkon wybieraj rośliny niskie, zwarte i o drobnych lub twardych liściach: pelargonie rabatowe, portulakę, rozchodniki, trawy ozdobne, lawendę, iglaki karłowe. Używaj cięższych donic albo obciąż dno kamieniami, a skrzynki mocuj do balustrady na stałe.

Osłona z pnączy albo maty przy balustradzie zmniejsza wiatr i jednocześnie daje prywatność. Pamiętaj tylko, że pełna osłona zabiera też światło, zwłaszcza na balkonie wschodnim i zachodnim, na który słońce wpada nisko i z boku.

• Odpływ wody. Każda donica i skrzynka musi mieć otwory w dnie. Na dno daj warstwę keramzytu, a pod spód podstawkę, żeby nie zalewać sąsiada.
• Wielkość. Im więcej ziemi, tym wolniej wysycha. Skrzynka balkonowa ma zwykle 15–20 cm głębokości, co wystarcza dla kwiatów jednorocznych. Krzewy i pnącza wieloletnie potrzebują znacznie większych donic.
• Podłoże. Do kwiatów balkonowych używaj ziemi do roślin balkonowych, do lawendy i ziół dodaj piasek lub żwirek, do hortensji i różaneczników podłoże kwaśne.
• Podlewanie. Na balkonie południowym latem codziennie, na północnym zwykle co kilka dni. Podlewaj rano albo wieczorem, nie w pełnym słońcu. Skrzynki z rezerwuarem wody pomagają przetrwać weekend.
• Nawożenie. Kwiaty jednoroczne, zwłaszcza surfinie i pelargonie, w sezonie nawozi się regularnie nawozem do roślin kwitnących.
• Kolor donicy. Ciemne donice na słońcu nagrzewają się bardziej niż jasne. Na balkonie południowym lepsze są jasne albo podwójne osłonki.

Jeśli rośliny stoją też w mieszkaniu, przy oknach zasady są podobne, tylko słońca jest mniej: szyba i ściany ograniczają je bardziej niż otwarty balkon. O tym piszemy w poradniku kwiaty na parapet, gdzie znajdziesz rośliny do okien od każdej strony świata.

Najprościej kompasem w telefonie: stań na balkonie plecami do drzwi i odczytaj kierunek, w którym patrzysz. Drugi sposób to obserwacja: jeśli słońce jest na balkonie rano, balkon wychodzi na wschód, jeśli w południe, na południe, jeśli wieczorem, na zachód. Kierunek widać też na mapie osiedla albo w rzucie mieszkania od dewelopera, jeśli ma zaznaczoną północ.

Balkony rzadko wychodzą dokładnie na jedną stronę świata. Balkon południowo-zachodni ma słońce od późnego przedpołudnia do wieczora, południowo-wschodni od rana do wczesnego popołudnia. Wtedy patrz na oba sąsiednie wiersze tabeli.

Jeśli dopiero wybierasz mieszkanie i zależy Ci na słonecznym balkonie, przeczytaj też, jak strona świata wpływa na pokoje: mieszkanie od wschodu czy zachodu. Godziny słońca w poszczególnych miesiącach i długość dnia w różnych miastach opisujemy w artykule nasłonecznienie w Polsce.

Na rzucie mieszkania w PlanM ustawisz kierunek północy i lokalizację, wybierzesz dzień i godzinę, a PlanM pokaże, jak słońce wpada przez drzwi balkonowe i okna do pokoju i jak daleko sięga w głąb. To pomoże ocenić, o której słońce jest po stronie balkonu, choć samego balkonu, cienia od balkonu wyżej, budynków naprzeciwko ani drzew PlanM nie liczy.